Yaz akşamı mangal yanınca sofraya ilk gelen şeylerden biri şiştir. Görünüşte basit bir iş: eti doğra, şişe tak, ateşe koy. Ama herkes bilir ki aynı mangalda pişen iki şişten biri sulu ve yumuşak çıkarken diğeri lastik gibi olabilir. Aradaki farkı yaratan şey çoğu zaman ateş değil, şişe takılmadan önce verilen kararlardır: hangi et seçildiği, parçaların ne büyüklükte kesildiği, ne kadar marine edildiği ve şişe nasıl dizildiği.
Şiş kebabı baştan sona ele alalım: etin seçiminden şişin türüne, marinasyondan pişirme süresine kadar her adım aşağıda sırayla.
1) Şiş İçin Doğru Et: But, Bonfile ve Kuyruk Yağı
Şiş, yüksek ateşte kısa sürede pişen bir yemektir. Bu yüzden uzun pişirme isteyen sinirli ve bağ dokusu yoğun kesimler şişe uygun değildir. Gerdan, incik ya da kol gibi parçalar tencerede saatlerce yumuşar ama mangalda birkaç dakikada sertleşir.
Kuzu şişte en çok tercih edilen bölge buttur. Yağ oranı dengelidir, lifleri kısadır ve közde kurumadan pişer. Kuzu etinin kendine has aroması da en iyi bu bölgede ortaya çıkar. Organikasap Kuzu Şiş, doğal besi kuzuların but etiyle kuyruk yağından hazırlanır; yani şiş için gereken iki malzeme tek pakette gelir.
Dana tarafında ise yumuşaklık önceliktir. Dana eti kuzuya göre daha sıkı liflidir, bu yüzden şişte en iyi sonucu bonfile verir. Dana Şaşlık, bonfilenin en yumuşak bölgesinden hazırlandığı için mangalda az ya da orta pişmiş bırakıldığında en sulu halini korur. Dana şişi tamamen pişirmek isteyenler için de bonfile, diğer kesimlere göre çok daha affedicidir.
Kuyruk yağı konusunu ayrıca konuşmak gerekiyor. Şişin arasına dizilen küçük kuyruk yağı parçaları pişerken erir, damlayan yağ etin yüzeyini sürekli besler. Bu yağı sevmeyenler bile pişirme sırasında kullanıp servis ederken ayırabilir; etin kurumasını önleyen asıl şey budur.
2) Parçaların Boyutu: Neden Hepsi Aynı Olmalı?
Şişte en sık yapılan hatalardan biri, farklı büyüklükte parçaları aynı şişe takmaktır. Küçük parça çabuk pişer ve kurur, büyük parça ise ortası çiğ kalır. Bütün parçaların yaklaşık aynı boyutta, 3–4 cm'lik küpler halinde olması pişmenin eşit ilerlemesini sağlar.
Çok küçük doğranan et (2 cm altı) mangalda hemen suyunu kaybeder. Çok büyük parçalar ise dışı yanmadan içi pişmez. Kuşbaşı boyutu tencere yemeklerine göre ayarlandığı için şişte genellikle küçük kalır; şiş için ayrıca kesilmiş eti tercih etmek bu yüzden fark yaratır.
3) Marinasyon: Soğan Suyu, Yoğurt ve Zamanlama
Şiş etine yapılacak en etkili marinasyonun temeli soğan suyudur. Rendelenip süzülen soğanın suyu etin yüzeyini yumuşatır ve kuzu etinin ağır kokusunu dengeler. Soğanın posasını değil sadece suyunu kullanmak önemli; posa mangalda yanar ve acılaşır.
Basit ve güvenilir bir kuzu şiş marinası şöyle hazırlanabilir:
- 1 kg et için 2 orta boy kuru soğanın suyu
- 3 yemek kaşığı zeytinyağı
- 1 tatlı kaşığı kekik, 1 tatlı kaşığı karabiber
- İsteğe göre 1 yemek kaşığı süzme yoğurt
Marinasyonda dikkat edilmesi gereken iki nokta var. Birincisi tuz marinanın içine konmaz. Tuz etin suyunu dışarı çeker; şişi ateşe koymadan hemen önce tuzlamak çok daha iyi sonuç verir. İkincisi süre: kuzu şiş için 4–6 saat yeterlidir, bir gece de bekletilebilir. Dana bonfileyi ise uzun marine etmeye gerek yoktur. Zaten yumuşak olan bu ete 1–2 saatlik hafif bir yağ ve baharat marinası yeter, fazlası etin dokusunu bozar.
Marine edilen et buzdolabında bekletilmeli ve şişe dizilmeden yaklaşık 20 dakika önce dışarı alınmalıdır. Soğuk et ateşte dengesiz pişer.
4) Ahşap Şiş mi, Metal Şiş mi?
İki şişin de yeri ayrıdır:
- Metal şiş ısıyı etin içine iletir. Bu yüzden et içeriden de pişer ve süre kısalır. Kalın kuzu şişlerde ve kıyma kebaplarında metal şiş daha iyi sonuç verir. Yassı metal şiş, etin şiş üzerinde dönüp kaymasını da engeller.
- Ahşap şiş daha küçük ve hafif şişler için uygundur. Kullanmadan önce en az 30 dakika suda bekletilmelidir. Kuru ahşap şiş mangalda kolayca alev alır.
Hangisini kullanırsanız kullanın, eti şişe sıkıştırmadan dizin. Parçalar arasında birkaç milimetrelik boşluk kalması, sıcak havanın her yüzeye ulaşmasını sağlar. Birbirine yapıştırılarak dizilen etin dış yüzeyi pişerken temas eden kısımları haşlanmış gibi kalır.
5) Mangalda Pişirme: Kor, Mesafe ve Çevirme
Şiş alevde değil korda pişer. Kömürler beyaz bir kül tabakasıyla kaplanıp alev tamamen sönene kadar beklemek gerekir. Avucunuzu ızgaranın yaklaşık 10 cm üzerinde 3–4 saniye tutabiliyorsanız ısı şiş için doğrudur.
Pişirme sırasında izlenecek düzen şöyle:
- Şişleri ızgaraya koyun ve ilk yüzü renk alana kadar çevirmeyin (yaklaşık 2–3 dakika).
- Ardından şişi çeyrek tur döndürerek her yüzü aynı şekilde pişirin.
- Kuzu şiş toplamda 8–10 dakikada, dana bonfile şiş ise isteğe göre 6–8 dakikada hazır olur.
- Yağ damlayıp alev yükselirse şişi birkaç saniyeliğine kenara çekin, alev sönünce geri koyun.
Pişen şişi ızgaradan alıp 3–4 dakika dinlendirmek, etin suyunun içeride kalmasını sağlar. Şişten hemen çıkarılan et, tabakta suyunu bırakır.
6) Kıyma Kebaplar İçin Ayrı Bir Not
Şiş denince akla sadece parça et gelmiyor. Adana Kebap ve Urfa Kebap da şişte pişen kebaplardır ama başka bir teknik ister. İkisi de zırhla çekilmiş kuzu kıymasının kuyruk yağıyla yoğrulmasıyla hazırlanır. Adana acılı, Urfa ise acısız ve sadedir.
Kıyma kebabı şişe sararken ellerinizi soğuk suyla ıslatmak harcın elinize yapışmasını engeller. Harç şişe ince ve eşit kalınlıkta yayılmalı, uçları bastırılarak sabitlenmelidir. Kıyma kebaplar parça etten daha hassastır; ilk birkaç dakika ızgaraya yapışmaması için çok az yağlanmış ızgara kullanmak ve şişi erken çevirmemek gerekir.
7) Şişin Yanına Ne Konur?
İyi bir şiş, yanındakilerle tamamlanır. Mangalın kenarında közlenen domates, sivri biber ve soğan klasik bir eşliktir. Lavaş üzerine konan şiş, etin suyunu emen lavaşla birlikte ayrı bir lezzet kazanır. Bunun için 30 cm'lik Geleneksel Kebap Lavaş uygundur. Lavaşı ızgarada birkaç saniye ısıtmak yeterlidir.
Acı sevenler için Közlenmiş Acı Biber Sosu şişin yanında küçük bir kasede sunulabilir. Sumaklı soğan ve bol maydanoz ise kuzu etinin yağını dengeleyen en eski ikilidir.
Sonuç
Şiş kebap, malzemesi az ama detayı çok olan bir yemektir. Doğru kesimi seçmek, parçaları eşit boyutta doğramak, tuzu son ana bırakmak ve eti korda sabırla pişirmek sonucun neredeyse tamamını belirler. Bu adımların hiçbiri zor değil; sadece sırasıyla uygulanması gerekiyor.
Mangal hazırlığına şişlik etle başlamak isteyenler için Organikasap Kuzu Şiş ve Dana Şaşlık doğal besi hayvanlardan, şiş için hazırlanmış olarak soğuk zincirle kapınıza gelir. Afiyet olsun.